الملا فتح الله الكاشاني
225
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
روز قيامت نامهء عمل او را بدست راست او دهد و به آنچه از او صادر شده باشد او را حساب نكند و از رفقاى سيد ابرار و ائمهء اطهار باشد و نيز از پيغمبر ( ص ) ماثور است كه هر كه اين سوره را در خانهء خود بخواند شيطان تا سه روز داخل آن خانه نشود و بدانكه چون حقتعالى ختم سوره لقمان نمود بدلايل ربوبيت افتتاح اين سوره نيز به اين مضمون كرده و فرمودند كه * ( بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الم ) * از امير المؤمنين ( ع ) منقول است كه هر كتاب خداى را خلاصهء هست و خلاصهء قرآن حروف مقطعه است و در الم گفتهاند كه الف از اقصاى حلق آيد و آن اول مخارجست و لام از طرف لسان گفته شود و آن اوسط مخارجست و ميم از شفه خيزد و آن آخر مخارجست و اين سخن اشاره است به آن كه بنده بايد كه در مبادى و اواسط و اواخر اقوال و افعال خود بذكر حقتعالى مستانس باشد و اشهر اقوال الم بمعنى انا اللَّه اعلم است چنان چه مراد مذكور شد و باقى اقوال و وجوه در تفسير اين كلمه در افتتاح سورة البقرة و اوايل سوره كه مفتحند بحروف مقطعه سمت تحرير پذيرفته و ببايد دانست كه الم اگر اسم اين سوره يا قرآن است مرقوع المحل است بابتدائيه و خبر ان قوله * ( تَنْزِيلُ الْكِتابِ ) * يعنى اين سوره يا قرآن كتابيست كه فرستاده شده از نزد رب الارباب آيه آيه و سوره سوره و بر حسب مصلحت در اوقات مختلفه و بنا بر اين تنزيل بمعنى منزلست و اگر تعديد حروفست پس تنزيل خبر مبتداى محذوف است اى هذه السورة تنزيل الكتاب و يا مبتداست و خبر آن قوله * ( لا رَيْبَ فِيه ) * يعنى فرو فرستادن اين كتاب كه قرآن است هيچ شكى نيست در او يعنى نزد مهتديان بلا شبهه منزل است * ( مِنْ رَبِّ الْعالَمِينَ ) * از نزد پروردگار عالميان و شك مبطلان معتد به نيست به جهت عناد و جحود ايشان و يا آنكه شك منتفى است در كلام پروردگار عالميان به جهت عجز جاحدان از آوردن مثل آن و نزد بعضى معنى آن نهى است اى لا ترتابوا فيه و ريب اقبحست از شك و بنا بر آنكه لا ريب فيه خبر ما تقدم باشد اين جار و مجرور حال خواهد بود از ضمير فيه زيرا كه مصدر عمل نميكند در آنچه بعد از خبر است و ميتواند بود كه خبر ثانى باشد و لا ريب فيه حال از كتاب يا جملهء معترضه و ضمير در او راجع بمضمون جمله اى لا شك فى تنزيه من اللَّه و مؤيد اينست قوله * ( أَمْ يَقُولُونَ افْتَراه ) * چه اين انكار كينونة قرآنست از نزد رب العالمين و معنى آنكه ايا ميگويند اهل مكه كه بر بافته است محمد اين را از نزد خود يعنى انكار حقيقت آن كرده اسناد افترا به آن كردهايد و قوله * ( بَلْ هُوَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ ) * تقرير حقيت آنست يعنى نه چنان است كه ميگويند كه